Mihajlo Pupin (1854 – 1935)

Biografija Autora - Sve Knjige

“Vera bez uverenja je kuća sagrađena od peska.“
mihajlo pupin biografija

Srpsko-američki naučnik, pronalazač i profesor na Univerzitetu Kolumbija Mihajlo Idvorski Pupin, rođen je u Idvoru 9. oktobra 1854. godine. Takođe je bio dugogodišnji predsednik Srpskog narodnog saveza u Americi, i jedan od njegovih osnivača.

Dobitnik je i Pulicerove nagrade iz 1924. godine, za autobiografsko delo “Sa paškanja do naučenjaka”. Tokom svog eksperimentalnog i naučnog rada, mihajlo Pupin je dao značajne zaključke, veoma bitne za polja višestruke telegrafije, bežične telegrafije i telefonije, zatim i rentgenologije, i razvoj elektrotehnike.

Ujedno je i zaslužan za pronalazak čuvenih Pupinovih kalemova. Pored toga što je dobitnik mnogo medalja i naučnih radova, bio je i član Američke akademije nauka, Srpske kraljevske akademije i počasni doktor čak osamnaest univerziteta. Olimpijada i Konstatnin, Pupinovi roditelji, imali su pored njega još četvoro ćerki i pet sinova. Bili su zemljoradnici, i bez obzira što su bili nepismeni, često su ga savetovali da uči i da stiče znanje koje će mu biti potrebno da ga vodi kroz život. Srpsku pravoslavnu osnovnu školu završio je u Idvoru, a nemačku osnovnu školu u Perlezu, u Zrenjaninu.

Na početku školovanja se nije pokazao kao posebno dobar učenik, ali se vremenom značajno poboljšao. Gimnaziju je upisao 1869. godine u Pančevu, gde je prvi put osetio ljubav ka prirodnim naukama, i to zahvljujući dobrim profesorima. Letnje raspuste je provodio sa drugovima na pašnjacima gde su čuvali goveda, a noću je voleo da posmatra zvezdano nebo, što će dalje postati osnova i temelj njegovih otkrića telefonije na velikim udaljenostima. Pošto se pokazao kao veoma talentovan i vredan učenik, dobio je stipendiju uz pomoć nastavnika Kosa i sveštenika Vase Živkovića. Bio je i član Omladine srpske, pokreta koji se sukobio sa nemačkom policijom. Iz tih razloga, Pupin 1872. godine odlazi u Prag da nastavi školovanje, šesti razred i prvi semestar sedmog razreda.

Kako su nemački studenti bili neprijatni prema Srbima, u školi je imao mnogo problema i nelagodnosti. Dve godine kasnije, odnosno 1874. godine, njegov otac Konstantin je preminuo, i Pupin odlučuje da je zbog finansijskih situacija, najpametnije da prekine svoje školovanje. Prodao je sve svoje knjige i odela, a od novca koji je zaradio kupio je kartu za Njujork, iz Hamburga. Nako 14 dana provedenih u putu, iskrcao se u Kasl Garden bez ijednog dinara u džepu. Unatoč teškoj situaciji koja ga je zadesila, nije ni u jednom trenutku pomislio da odustane od svoje namere da uspe. U Filadelfiji je našao svoj prvi posao, gde je čuvao stoku. Od toga je uspeo da uštedi koji dolar, a zimi je ubacivao ugalj u podrume, u velikom Njujorku. Naredne godine, uz pomoć prijatelja, zaposlio se kao ložač parnih kotlova. Paralelno sa poslom vreme je provodio u Kuperovoj bibilioteci gde je učio engleski, latinski i grčki jezik a kasnije je i upisao u Kuperovu večernju školu.

Od svega šta je učio najveću pažnju mu je privukao elektricitet, a od literature se opredeljivao za biografije uspešnih ljudi. U školi se pokazao kao veoma dobar matematičar, a na poslu je dobio unapređenje u stalnog službnika. Godine 1879. na Kolumbija koledžu u Njujorku, položio je prijemni ispit. Zbog izvanrednog uspeha koji je postizao, nije bio u obavezi da plaća školarinu, a džeparac je zarađivao tako što radio teže fizičke poslove i držao privatne časove. Trudio se da vodi zdrav život, da izbegava duvan i alkohol, i da redovno trenira. Mnogi profesori, pa i predsednik koledža, u njemu su videli ogroman potencijal koji je trebao da se iskoristi maksimalno. Mihajlo Pupin 1883. godine zavržava redovne studije, dobija diplomu univerziteta Kolumbija i dobija godišnju stipendiju u visini od 500 dolara. Pošto je bio američki državljinin, sav novac koji je dobio iskoristio je da poseti majku posle dugih 11 godina.

Sledeće dve godine nastavio je školovanje na Univerzitetu Kembridž u Ujedinjenom Kraljevstvu. Takođe, odlični rezultati koje jo postizao iz fizike i matematike omogućili su mu stipendiju. Godine 1885. započinje studije eksperimentale fizike na univerzitetu u Berlinu, kod profesora Henriha fon Helmoca, jednom od naistaknutijih i nakznačajnijih naučnika 19. veka, koji mu je ujedno bio i mentor. Kod poznatog naučnika Kirhofa išao je na predavanja o teoriji magnetizma i elektriciteta i u okviru njegovg mentorstva pisao i radio praktične radove u laboratoriji. Doktorsku disertaciju iz fizičke hemije pod nazivom “Osmotski pritisak i njegov odnos prema slobodnoj energiji”, odbranio je 1889. godine. Iste godine se zaposlio kao nastavnik na Univerzitetu Kolumbija, gde je i ostao da radi 40 godina. Od 1892. godine Mihajlo Pupin izučava električnu rezonancu i pronalai električno strujno kolo koje se kasnije primanjivalo u radio-vezama.

Taj patent prodao je kompaniji pod imenom Markoni. Posle samo dve godine, objavljuje dva nova patenta. To su aparat za telefonske i telegrafske prenose, i transformator za telefonske, telegrafske ili drudge električne sisteme. Godine 1896. Pupin otkriva sekundarne rendgenske radijacije i razvija metodu brzog rendgentskog snimanja koja se i dan danas primenjuje. Iste godine je nastao i njegov ključni pronalazak najpoznatiji pod nazivom “Pupinova teorija”. On je uspeo da ukloni glavnu smetnju, koja je ometala prenos signala na dužim udaljenostima, koja se ispoljavala u vidu šuma tako što je postavio na određenim rastojanjima indukovane kalemove. U njegovu čast, kalemi su dobili naziv Pupinovi kalemi. Dobio je zlatnu medalju od Nacionalnog instituta za društvene nauke. Nakon tri godine, odnosno 1899. godine razvio je teoriju veštačkih linija i bio je prvi koji je napravio indukcioni motor sa većom brzinom od sinhrone.

Ubrzo zatim, 1900. godine objavljuje čak četiri patenta. To su “Električni prenos pomoću rezonantnih strujnih kola”, “Metod smanjenja slabljenja električnih talasa”, “Tehnika razvođenja električne energije pomoću naizmeničnih struja”, i “Tehnika smanjenja slabljenja električnih talasa”. Od 1901. godine postaje redovan profesor teorijske elektrotehnike na Univerzitetu Kolumbija, i nastavlja da izučava elektromagnetne fenomene. Iste te godine, telefonske kompanije Bel, Simens i Halske otkupile su prava da koriste Pupinov patent koji ga je proslavio. Naredne godine objavljuje još tri patenta : “Višestruka telegrafija”, “Mašina za namotavanje” i “Proizvođenje asimetričnih struja pomoću elektromotornog procesa”. U periodu od 1904. godine do 1909. godine, postao je doktor nauka na Univerzitetu Kolumbija, patentirao je : ”Bežično prenošenje električnih signala” i “Aparat za smanjenje slabljenja električnih talasa”i osnovao je organizaciju koja je okupljala i pružala pomoć Srbima u dijaspori. Kraljevina Srbija ga je 1912. godine imenovala za počasnog konzula u Sjedinjenim Američkim Državama, i na toj funkciji je bio punih osam godina. 1914. godine osnovao je “Fon Pijade Aleksić – Pupin” u čast njegove majke.

Sva sredstva koja su skupljena bila su namenjena za školovanje dece, a jednom godišnje delile su stipendije najboljim učenicima. Kada su 1917. godine Sjedinjene Američke Države ušle u Prvi svetski rat, Mihajlo Pupin je formirao grupu za istraživanje metoda otkrivanja podmornica, na Univerzitetu Kolumbija. Takođe, radio je i na istraživanju za potrebe uspostavjanja telekomunikacije između pilota. U periodu rata, Pupin je bio član Državnog savetodavnog odbora za vazduhoplovstvo i istraživanja. U periodu do 1923. godine objavljivao je razne patente a 1923. godine napisao je autobiografiju “Sa pašnjaka do naučenjaka”, na engleskom jeziku, i nakon šest godina svoje delo objavio je i na srpskom jeziku. U kratkom periodu od 1925. godine do 1926. godine postao je predsednik Američkog instituta inženjera elektrotehnika, Predsednik Njujorške akademije nauka, član Francuske akademija nauka, predsednik Američkog društva za unapređenje nauke i član Srpske akademija nauka. Pored patenata objavio i nekoliko desetina naučnih radova i rasprava.

U rodnom mestu podigao je Narodni dom Mihajlo I. Pupin, od sopstvenih sredstava u nadi da će objekat postati narodni univerzitet, odnosno da bude voćarska i baštovanska škola, što se nažalost do današnjeg dana nije desilo. Po dolasku u Ameriku, Pupin je dodao prezime Idvorski, kako bi naglasio odakle dolazi i kako bi očuvao svoje poreklo. Godine 1888. Mihajlo je oženio Amerikanku Saru Katarinu Džekson iz Njujorka, sa kojom je imao ćerku Varvaru. Njegova žena je preminula nakon 8 godina braka zbog teške upale pluća. Mihajlo Pupin preminuo je 12. marta 1935. godine u Njujorku, a sahranjen je u Bronsku na groblju Vudlon. 

Počasti

Predsednik Instituta radio inženjera 1917, SAD

Predsednik Američkog instituta inženjera elektrotehnike 1925—1926.

Predsednik Američkog društva za unapređenje nauke

Predsednik Njujorške akademije nauka

Titule

Doktor nauka, Univerzitet Kolumbija (1904)

Počasni doktor nauka, Džons Hopkins Univerzitet (1915)

Doktor nauka Prinston Univerzitet (1924)

Počasni doktor nauka, Njujork Univerzitet (1924)

Počasni doktor nauka, Mulenberg Koledž (1924)

Doktor inženjerstva, Škola primenjenih nauka (1925)

Doktor nauka, Džordž Vašington Univerzitet (1925)

Doktor nauka Union Koledž (1925)

Počasni doktor nauka, Marijeta Koledž (1926)

Počasni doktor nauka, Univerzitet Kalifornija (1926)

Doktor nauka, Rudžers Univerzitet (1926)

Počasni doktor nauka, Delaver Univerzitet (1926)

Počasni doktor nauka, Kenjon Koledž (1926)

Doktor nauka, Braun Univerzitet (1927)

Doktor nauka, Ročester Univerzitet (1927)

Počasni doktor nauka, Midlburi Koledž (1928)

Doktor nauka, Univerzitet u Beogradu (1929)

Doktor nauka, Univerzitet u Pragu (1929)

Bio je počasni građanin Zrenjanina od 1921. godine. i Bleda, koji je njegovom zaslugom pripao Kraljevini SHS

Medalje

Medalja Eliot Kreson instituta Frenklin 1902.

Herbertova nagrada Francuske akademije 1916.

Edisonova medalja američkog instituta inženjera elektrotehnike 1919.

Počasna medalja američkog Radio instituta 1924.

Počasna medalja instituta društvenih nauka 1924.

Nagrada Džordža Vošingtona zapadnog udruženja inženjera 1928.

Beli orao Prvog Reda, Kraljevina Jugoslavija 1929.

Beli lav Prvog Reda, najviše odlikovanje za strance Čehoslovačke Republike 1929.

Medalja Džona Frica – četiri američka nacionalna udruženja inženjera elektrotehnike 1931.

Koje je tvoje mišljenje o knjizi ili autoru? Podeli iskustvo sa ostalim čitaocima!

Ostavi ocenu i pomozi drugima*